De schaduw van ISIS - Een geschiedkundige bloemlezing

De uiteindelijke reden, het doel en het oogmerk waartoe de mensen (die van nature gesteld zijn op vrijheid en macht over anderen) zich de beperkingen opleggen waaraan zij (zoals wij zien) in de staat onderworpen zijn, is de zorg om hun eigen leven veilig te stellen, en daardoor een bevredigender bestaan te verwerven. Of met andere woorden, om te ontsnappen aan de ellendige oorlogstoestand die [...] een onvermijdelijk gevolg is van de natuurlijke hartstochten van de mensen, zolang er geen zichtbare macht bestaat die hun ontzag inboezemt, en hen door angst voor straf dwingt hun overeenkomsten na te leven en de natuurwetten in acht te nemen. - Thomas Hobbes, Leviathan pagina 129, Nederlandse vertaling door Wessel Krul.

Wanneer gebieden die veroverd worden gewoon zijn in vrijheid en volgens eigen wetten te leven, dan zijn er drie methoden om ze in bezit te houden: de eerste is ze te verwoesten, de tweede is er zelf in te gaan wonen, de derde is ze te laten leven volgens hun eigen weten, waarbij je dan in zo'n gebied belasting int en een regering aanstelt bestaande uit een klein aantal personen, die ervoor moeten zorgen dat het gebied met je bevriend blijft. Want omdat zo'n regering door de heerser is aangesteld, weet ze dat ze niet in stand kan blijven zonder zijn macht en vriendschap en dat ze alles in het werk moet stellen om hem in zijn positie te handhaven. En een stad die gewend is in vrijheid te leven, behoudt men gemakkelijker door middel van haar eigen burgers dan op welke andere manier dan ook, althans wanneer men haar niet wil verwoesten. Niccolò Machiavelli, de Heerser pagina 80, Nederlandse vertaling door Frans van Dooren.

Zoals de vaste lezers van mijn blog weten, is het zeldzaam wanneer ik twee quote's gebruik als inleiding voor mijn blog. Dat komt ofwel door de complexiteit van thema of het komt doordat de diversiteit aan uitgangspunten. Ironisch genoeg is dit thema een combinatie van beiden. Ik ga het hebben over ISIS 'Islamic State in Iraq and Syria' of IS 'Islamic State' zoals zij zichzelf tegenwoordig noemen. Wat is dit toch voor een groepering? Hoe zijn zij zo groot geworden?
Een meer belangrijke vraag: waarom zijn wij hier in Nederland bang voor deze groepering? Moeten wij überhaupt wel bang zijn voor deze groepering?

Voordat ik door ga over ISIS, ben ik genoodzaakt een zijstap te nemen richting de geschiedenis. Ik begin met een belangrijke gebeurtenis: 11 september 2001.
Iedereen die ouder is dan 14/15 jaar kan zich wel herinneren wat voor wereldschokkende gebeurtenis destijds heeft plaats gevonden. De westerse wereld, altijd gedacht vrij te zijn wordt geconfronteerd met een begrip dat angst creëert: terrorisme.
Een maand later, 7 oktober 2001 werd Afghanistan geïnvadeerd, omdat de organisatie die verantwoording heeft genomen voor de aanslagen 'Al-Quada' nauwe banden onderhield met de Taliban, een groep mensen die in zekere zin de politieke macht binnen Afghanistan representeerden. Deze groepering waren zowel aanhangers van de soennitische stroming binnen de Islam alsmede aanhangers van het salafisme, een actieve stroming binnen de Islam die geloofd in de fundamentele regels van de Islam. Er is zelfs gesteld dat volgens duitse inlichtingendiensten juist het salafisme internationaal in opkomst is, waarmee het een potentiële dreiging vormt voor de westerse wereld. Salafisme gaat niet samen met westerse vrijheden.

Afghanistan was vanuit de optiek van een staatsinrichting vrij instabiel. Het kende geen machtsstructuren meer zoals een natie; deze waren allang vernietigd in de verschillende burgeroorlogen. Dit creëerde een voedingsbodem waarop een fundamentele organisatie zoals de Taliban kon groeien. Zij verzorgden de bevolking, terwijl zij hun eigen macht probeerden te vestigen.
Zoals wij allemaal weten was dit enkel een voorbode voor het volgende land dat door Bush Sr. was bestempeld als 'het as der kwaad': Irak.
Voor achtergrondinformatie verwijs ik mijn lezer graag naar het volgende artikel op de website van De Correspondent: Het vruchtbare moeras dat Irak heet. Wat bleek? Meneer Dick Cheney, dezelfde man die aan het einde van de Irak-oorlog sprak over 'een geslaagde onderneming', had in 1994 het volgende gezegd over Irak: 'Irak bevindt zich in een zeer instabiele regio in de wereld. Als je Saddam Hoessein omver werpt, wie zet je ervoor in de plaats?'.
Ik heb geen geen behoefte om mijn tijd te verspillen over de redenen van het binnen vallen van Irak. Misschien was het een vuil politiek spel waarbij het doel was om alle olievelden veilig te stellen; misschien was het uiteindelijk toch een ideologische kwestie om Saddam Hoessein omver te werpen. Feit is: Irak is op 20 maart 2003 geïnvadeerd en sinds januari 2005 een democratie; althans, op papier.

Wat was Irak voor een land?
Het was land met een enorme etnische diversiteit, waarbij 73 tot 81% uit arabieren bestaat en 18 tot 20% koerden. Bijna 97% van de bevolking waren aanhangers van het islamitisch geloof, waarvan 60 - 65% sjiitisch en 13 - 16%% soennitisch, dit gold voornamelijk voor het arabische deel van de bevolking. Het merendeel van de Koerden zijn aanhangers van het soennitisch geloof, terwijl er sjiitische koerden zijn, alsmede aanhangers van het christelijk en zelfs enkele joden.
Het is deze heterogene bevolking dat Irak een moeilijk te besturen land maakt. Ik heb eerder geschreven over de staatsinrichting vanuit de filosofie van Thomas Hobbes als tegengesteld uitgangspunt in de scheiding van Kerk en Staat. Ook hierin sprak ik over (religieuze) vrijheid; Irak had echter voornamelijk te kampen met machtsstructuren vanuit de optiek van etniciteit.
Saddam Hoessein zag en wist dit. Nadat de monarchie omver was geworpen tijdens een revolutie had hij het politiek spel zodanig slim gespeeld dat hij vanuit de positie van generaal president is geworden en een dictatuur was geboren.

Toch wil ik nog een belangrijk punt toelichten over de machtsstructuren zoals die bestonden binnen Irak. In de westerse wereld hebben wij landen cq. naties. Deze worden vorm gegeven op basis van grenzen. Ook al zijn grenzen in de moderne globale economie een relatief ondergeschikt begrip geworden, bestaan zij toch nog steeds vanuit de optiek van soevereiniteit: het erkennen van de machtsstructuren van een natie. Met machtsstructuren bedoel ik de staatsinrichting: eerste en tweede kamer en uiteraard een monarchiale of een republikeinse structuur die uiteindelijk de soevereine macht binnen een natie bezit.
Irak werd na de omverwerping van de monarchie vrij snel bestuurt door de Ba'ath partij. Dit was geen partij die werd gestuurd door een religieuze ideologie, het was een geseculariseerde partij die ernaar streefden om een arabische staat te stichten. De oprichter van deze partij was sterk beïnvloed door het denken van socialisten zoals Karl Marx en Lenin. De twee grootste bewegingen waren de Iraakse en de Syrische stromingen, waarbij Saddam Hoessein de leider was van de Iraakse stroming en Assad de leider van Syrische stroming. Het is overigens vrij ironisch hoe de filosofie achter de Ba'ath partij progressief van aard is, terwijl uiteindelijk toch een autoritaire macht wordt gevormd onder de grootste afsplitsingen van deze politieke beweging.
Het is dankzij deze autoritaire macht binnen zowel Syrië als Irak dat heeft geleid tot een versplintering van soevereine macht. Thomas Hobbes schreef het volgende:

De grootste menselijke macht is die welke wordt samengesmeed uit de macht van zo veel mogelijk mensen bijeen, wanneer zij ermee instemmen dat deze wordt verenigd in één natuurlijke of staatsrechtelijke persoon, die overeenkomstig zijn wil over al hun macht kan beschikken, zoals bij de staatsmacht, of overeenkomstig de wil van ieder afzonderlijk, zoals bij de macht van een factie of een verbond van facties.

Saddam had in termen van machtsstructuren, de soevereine macht. Of hij verkreeg de macht, of hij dwong de macht af, maar uiteindelijk lag de macht van de Ba'ath partij in Irak bij de president. Echter is door de jaren heen een machtsstructuur ontstaan dat door expert 'stalinisme' is genoemd: centralisatie van de macht en het instellen van mechanismen voor het behoud van deze macht.
Ondanks de modernisering van Irak als staat heeft het nog altijd zijn originele stammen behoudt. Saddam Hoessein heeft hier tactisch gebruik van gemaakt door een verdeel - en heers strategie toe te passen: bepaalde stamhoofden kregen hoge functie aangeboden om zich te verzekeren van hun loyaliteit, terwijl andere stammen waarbij er werd getwijfeld aan hun loyaliteit verloren hun macht. Experts noemen dit tribalisme.
Door de combinatie van stalinisme en tribalisme is er door de decennia heen onderdrukking geweest van allerlei volkeren; de sancties die door de VN waren opgelegd na de golfoorlog verergerde deze alleen maar. Stammen die loyaal waren aan Saddam werden ontzien, waardoor stammen die als niet-loyaal werden beschouwd in staat van ernstige armoede verkeerde.

En toen was daar de Amerikaanse redding!
20 maart 2003 begonnen de Amerikanen aan operatie Iraqi Freedom. Onder het mom van het faciliteren van een verandering van regime en het in leven roepen van een democratie, waardoor onderdrukking van minderheden zou stoppen werd er begonnen met een oorlog.
Er zijn rondom de oorlog in Irak twee hele interessante artikelen te vinden op de website van instituut Clingendael die een hoop onderzoek doet m.b.t. internationale betrekkingen. Het eerste artikel die ik vond is geschreven in januari 2003, waarin een schets is gemaakt van de interne betrekkingen van Irak zoals ik die hierboven heb omschreven: Irak en de erfenis van Saddam Hoessein.
De oorlog heeft in Irak betrekkelijk kort geduurd. In een half jaar tijd was het regime gevallen en werden alle leden van de Ba'ath partij uit hun functie ontheven door een alliantie van een VN krijgsmacht, met uiteraard Amerika aan het front. Clingendael schreef hierover een rapport in oktober 2003 getiteld: Irak in de steigers. Er werd geprobeerd een gedegen document op te stellen waarin alle facetten op objectieve wijze waren onderzocht. Een interessant detail dat ik hieruit wil toelichten zijn de volgende drie quotes:

Anderen hebben het in dit verband over "wahabieten", een omschrijving die, ondanks zijn specifieke Saudi oorsprong, steeds meer als verzamelterm voor Soennitische fundamentalisten wordt gebruikt. [...]

Een mislukking van het politieke en economische wederopbouwproces in Irak zou een ramp zijn, in de eerste plaats voor de Irakezen zelf, maar ook voor de stabiliteit in de regio en in wijder verband. [...]

De verzetsgroepen die zich momenteel in de Soennitische driehoek manifesteren, omvatten meer dan allen aanhangers van het oude regime. Ook nationalisme, de Islam en de tribale erecode spelen een rol. [...]

Ondertussen is er geprobeerd op de overgebleven minimale machtsstructuren van Irak een nieuwe regering te vormen. In januari 2005 zijn er voor het eerst sinds de val van Saddam Hoessein verkiezingen gehouden, waardoor een prématuur parlement kon worden gevormd die uiteindelijk de grondwet van Irak zouden opstellen. Uiteindelijk hebben er in december 2005 verkiezingen plaats gevonden, dat leidde tot het vormen van een regering onder leiding van de Sjiiet Nouri Al-Maliki.
Ik heb helaas geen bewijs kunnen vinden voor deze stelling, maar vanuit een hypothetisch standpunt is het mogelijk dat het feit dat een Sjiiet de premier is geworden, soennitische rebellen het hier niet mee eens waren. Feit is: 2006, de periode nadat Al-Maliki is verkozen tot premier, is het jaar geweest dat sektarisch geweld toenam en dat er werd gesproken over een burgeroorlog in Irak.

Wat gebeurde er? Een man genaamd Al-Zarqawi, een jordaanse salafist, had in oktober 2004 wereldkundig gemaakt met zijn netwerk van islamisten trouw te zweren aan Osama Bin Laden, zoals te lezen is in dit nieuwsbericht. Islamisten zijn overigens aanhangers van een politieke ideologie die stellen dat een natie moet worden geregeerd volgens de wetten van de Islam; een kenmerkend voorbeeld die aanhangers zijn deze ideologie is de moslimbroederschap. Het spreekt voor zich dat het een vrij fundamentele beweging is, dat botst met de westerse ideologieën zoals vrijheid in de breedste zin van het woord.
Hun soennitische beweging is in 2000 opgericht onder de naam Tawhid wal Jihad en hoewel hun ideologie gelijkwaardig was met die van Al-Qaida, wilden zij geen alliantie met hun aangaan. In 2002 echter, toen de oorlog in Afghanistan in volle gang, vluchtten zij naar het noorden van Irak en besloot formeel een alliantie te sluiten met Al-Quada onder de noemer Al-Qaida in Irak of afgekort AQI. De constante aanwezigheid van een westerse krijgsmacht gaf hun motivatie om te strijden, want zij zagen deze als de vijand van de Islam. Het is vermoedelijk deze beweging waarnaar wordt verwezen in de quote over 'wahabieten'. Er is namelijk geen duidelijke overeenstemming bereikt tussen de noemer 'wahabiet' en 'salafist' en binnen westerse media worden deze vaak met elkaar verward, juist vanwege de onduidelijkheid m.b.t. deze begrippen.
Gedurende de strijd in Irak door de westerse krijgsmacht tegen alle verschillende groeperingen, werd uiteindelijk Al-Zarqawi op 6 juni 2006 gedood tijdens een luchtaanval. Helaas zoals vaker het geval is in dergelijke organisaties werd hij direct vervangen. Deze man, Abu Ayub al-Masri, vormde de Islamic State of Iraq afgekort als ISI en benoemde Abdullah Rashid al-Baghdadi tot leider van deze organisatie.

In navolging van de bovenstaande quote's heeft de internationale gemeenschap helaas weinig gedaan aan de wederopbouw van Irak. In plaats van het zoeken naar soennitische contacten en zoals eerder gesteld het verwijderen van Ba'ath leden uit elke vorm van overheidsinstantie, woekerde de onvrede zich voort. Het feit dat Saddam Hoessein een soenniet was, zorgde ervoor dat veel leden van de Ba'ath partij eveneens soennitisch waren. En de opkomst van rebellen waarvan AQI/ISI een voorname bedreiging vormde, eveneens soennitisch, gooide enkel meer olie op het vuur, waardoor er tijdelijk een burgeroorlog ontstond met sektarische randjes waarbij soennitische en sjiitische groeperingen elkaar gingen bestrijden op basis van ideologie i.p.v. een conflict op basis van macht.
Ironisch genoeg werd de strijd op een dergelijke onmenselijke wijze bestreden, voornamelijk door AQI/ISI die al destijds berucht stonden om hun brutale werkwijze, waarbij men het niet schuwde om gevangenen te onthoofden, dat bepaalde gematigde soennitische groeperingen besloten zich af te splitsen. Hierdoor verloren zij veel macht en aanhang. De intensivering van de strijd in 2007, waarbij Amerika besloot een extra troepenmacht te sturen die de opkomst van diverse rebellengroepen de kop zou indrukken werd bijna de doodsteek voor ISI. Deze strijd duurde voort tussen 2008 en 2010, waarbij ISI steeds verder werd gemarginaliseerd.
Totdat Abu Bakr al-Baghdadi in 2010 aantrad als leider van ISI en tegenwoordig ook bekend staat als een van de leiders van ISIS. Hij besloot toen de hoeveelheid operaties te verminderen en in zekere zin tijdelijk terug te trekken om op kracht te komen. In de ogen van de westerse strijdmachten was ISI zo goed als verslagen en werd er geen actieve strijd meer gevoerd tegen hun. Daarbij was er al lang van tevoren het politieke mandaat dat alle Amerikaanse strijdmachten in 2011 uit Irak zouden vertrekken. Dat gebeurde dan ook, waardoor ISI vrij spel kreeg in Irak om nieuwe aanslagen te plegen op de sjiitische regering.

Lente 2011
In de westerse media worden de grootschalige protesten door de bevolking van allerlei Arabische landen benoemd als de Arabische Lente. Het begon met een man genaamd Tarek al-Tayeb Mohamed Bouazizi die zichzelf in brand stak op 17 december 2010 als protest tegen de Tunesische regering. Hierop volgend ontstond er een nationale protestactie van de Tunesische bevolking, dat uiteindelijk leidde tot het ontslag van de president van Tunesië. Hierdoor is deze gebeurtenis veelal bestempeld als de Tunesische Revolutie.
Deze nationale roep om vrijheid van een bevolking dat decennialang onderdrukt is door diens leider leidde tot een internationale oproep tot vrijheid binnen de Arabische wereld. In januari 2011 begonnen de protesten in Egypte op grootschalige wijze, hoewel de protestacties zich voornamelijk concentreerden in Caïro en Alexandrië. Echter werden deze protestacties op grove wijze geschonden door de inzet van regeringstroepen, zowel politie alsmede militaire werden opgeroepen om de protesten te stoppen.
Het lukte de regering echter niet om de controle te krijgen over de situatie, waarop president Mubarak besloot zijn ontslag aan te bieden.
Het vermoeden bestaat dat door dit succes, de Syrische bevolking eveneens gemotiveerd werden om te gaan protesteren. Helaas werden, net als in Egypte, ook hier de mensenrechten van de protesteerders geschonden door de inzet van regeringstroepen. Echter durfde Assad verder te gaan Mubarak, waarbij in maart 2011 protestacties op bloedige wijze werden gestopt en tientallen mensen waren overleden, voornamelijk aan de kant van de burgerij, maar ook enkele politieagenten.

Waarom heeft de internationale gemeenschap niks gedaan in Syrië?
In tegenstelling tot Saddam Hoessein, had Assad internationale vrienden waaronder Poetin. De VN stond machteloos, omdat elk VN-mandaat ongeldig werd verklaard d.m.v. een veto-stem door Rusland. Daarnaast stond China ook niet te juichen met een internationale interventie, omdat zij ook de voorkeur hebben dat het accent van macht bij de staat ligt.
Zoals in de quote van Thomas Hobbes geschreven staat, kiezen mensen voor onderwerping en inperking van hun vrijheid als zij op die manier gewaarborgd zijn van een enigszins normaal bestaan. Dit is het geval met de machtsstructuren zoals die heden ten daagse bestaan in Rusland en China en voordat de Arabische Lente aantrad, eveneens Syrië.
De opkomst van protestacties creëerde een druk op de machtspositie van Assad. En zoals geschreven staat in de tweede quote besloot hij niet te gaan voor het behoud, maar voor vernietiging en op die manier het behouden van zijn machtspositie. Hij besloot dan ook gedurende het jaar 2011 het leger in te zetten om te strijd aan te gaan tegen de rebellen, wat resulteerde in extreem veel burgerslachtoffers.
Instituut Clingendael schreef zelfs:

Het is de hoogste tijd dat het Vrije Syrische Leger van wapens wordt voorzien. Dit leger is in feite een netwerk van nationalistische en meer seculier georiënteerde brigades en wordt door het Westen beschouwd als de betrouwbaarste rebellengroepering.

Voor de geïnteresseerde lezer is het volledig artikel hier te vinden.
Maar helaas bleef Rusland elke vorm van VN-interventie blokkeren, waardoor de uitkomst compleet onberekenbaar is.

Het moderne Syrië is nooit een echte natie geweest, het is enkel een reliek van het Ottomaanse rijk waarvan het sinds de 16e eeuw onderdeel van heeft uitgemaakt en dat vervolgens ten onder ging gedurende de eerste wereldoorlog. Zoals in dit artikel te lezen is, hebben de fransen en de britten na de overwinning in 1919 de macht gekregen over de geografische locatie dat ooit Syrië was. Vervolgens zijn er grenzen getrokken door allerlei volkeren heen, wat uiteraard leidde tot spanningen.
Ik vermoed dat de machthebbers geen kenners waren van Hobbes' politieke filosofie, anders hadden zij geweten dat het opstellen van grenzen zonder na te denken over de bevolking problemen met zich mee brengt. Het feit dat meerdere volkeren moeten leven onder één leider impliceert een complexe machtsstructuur; of er moet sprake zijn van één enkele soevereine macht of er moet een democratie zijn waarbij elk volk wordt vertegenwoordigd in de eerder benoemde complexe machtsstructuur.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat Syrië daarna diverse keren 'slachtoffer' is geweest van diverse coupe's, waarvan de laatste de meest succesvolle is geweest: de Ba'ath coup van 1963. Vanaf 1970 zou Syrië worden bestuurd door Hafez Al-Assad, die in 2000 is opgevolgd door zijn zoon Bashar Al-Assad.

Inval van ISI in Syrië.
In juli 2012 heeft ISI heeft een nieuwe operatie aangekondigd: Breaking Walls, waarbij het hun doel is om de regering van Al-Maliki definitie om te gooien. Helaas had dit niet het gunstige effect, waardoor er in april 2013 een nieuwe aankondiging wordt gedaan: ISI gaat opereren in Syrië en veranderd dan ook zijn naam naar Islamic State in Iraq and Syrië, afgekort als ISIS.
ISIS wilt dan ook een alliantie sluiten met het Al-Nusra Front voor hun operaties in Syrië, maar de huidige leider van Al-Qaida Ayman al-Zawahiri wilt dit niet. Hierop volgend heeft ISIS op zelfstandige wijze strijd geleverd in Syrië, mét succes.
Ondertussen had de burgeroorlog van Syrië een sektarisch tintje gekregen. Na het bloedige jaar 2011 zijn in 2012 enkele groeperingen een actieve rol gaan spelen in de oorlog tegen Assad. Ging het in 2011 vooral om de oorlog tegen Assad, in 2012 zijn rebellengroepen gevormd die vechten vanuit hun religieuze ideologie, niet vanuit hun sociale ideologie, voor het Syrische volk. Zo is het Al-Nusra Front, een Al-Qaida geallieerde beweging, al sinds januari 2012 actief in Syrië, zoals hier te lezen is.
Er wordt zelfs gesuggereerd dat Assad blij was met het feit dat rebellengroepen aan het radicaliseren waren. Dit zou namelijk moeten leiden tot het kiezen tussen twee kwaden: Assad of islamitische rebellengroepen. Deze tactiek zou verder zijn uitgewerkt door het vrijlaten van Al-Qaida kopstukken, zoals te lezen is in dit artikel. Andere bronnen stellen zelfs dat 2012 een belangrijk jaar is voor ofwel de EU of de volledige internationale gemeenschap om op te treden tegen Assad. Ik quote uit dit artikel het volgende:

Syrië ligt in de achtertuin van de EU en is belangrijk voor de stabiliteit in de regio. Een nog grotere vertraging van steun kan leiden tot een oncontroleerbare situatie waarbij gewapende groeperingen – al dan niet door het buitenland gefinancierd- de overhand zullen krijgen, met grote consequenties voor de buurlanden. Het gebrek aan steun, het gevoel van wanhoop, de enorme materiële en immateriële schade die het regime nog kan aanrichten, kunnen leiden tot explosieve situaties. Hoe langer het regime nog aanblijft, hoe groter de mate van vernieling en plundering en hoe groter de prijs die later betaald zal moeten worden voor de wederopbouw.

Het is moeilijk vast te stellen wat de tijdslijnen zijn, maar in april 2013 verschijnt een artikel in de media, geschreven door instituut Clingendael getiteld: wapenleveranties aan rebellen Syrië nodig voor vrede.
Het is eveneens mogelijk dat ISIS ook door instituut Clingendael niet werd beschouwd als een potentiële dreiging. In een ander artikel is te lezen dat ISIS in 2011 uit 1000 tot 2000 strijders bestond en dat deze in 2014 was gegroeid naar minimaal 6000 strijders. Ervan uitgaande van een groei van 1000 tot 2000 strijders per jaar kan ervan worden uitgegaan dat ISIS in 2013 uit 3000 tot 5000 strijders bestond. Dit zijn kleine getallen in vergelijking met de vele tienduizenden manschappen van andere rebellengroepen zoals het 'Free Syrian Army'. Dit is overigens helemaal niks vergeleken met de grootte van het Syrische leger dat naar schatting nog steeds uit minimaal 200000 mensen bestaat.

ISIS
Waar ISIS tot heden enkel een rebellengroep is geweest, besloot de leider Abu Bakr al-Baghdadi dat ISIS een nieuw doel moest krijgen. Zij zouden een soennitische staat stichten in Irak en Syrië onder het mandaat van een kalifaat, waarbij de staatsinrichting wordt bepaald door de sharia. Het spreekt voor zich dat dit de meest fundamentele vorm van staatsinrichting is. Saoedi-Arabië is een theocratische monarchie i.e. de staatsinrichting wordt uitgevoerd volgens het fundamentele islamitisch model. Daarnaast is er een grote aanhang van het wahabisme/salafisme aanwezig in Saoedi-Arabië, wat de theocratische monarchie enkel verstevigd.
Er wordt overigens gesuggereerd dat hiermee eveneens een bakermat is gecreëerd voor de ontwikkeling van fundamenteel-extremistische organisaties zoals ISIS. Ik nodig mijn lezer uit om naar deze link te gaan en de podcast te luisteren vanaf 15:00.
Een ander interessant feit dat te horen is in deze podcast, maar ook in een ander interview wordt gesteld, is het feit dat er nog een hoop onduidelijk is over ISIS. Er is geen daadwerkelijke empirische data verkrijgbaar dat het mogelijk maakt om harde statements te maken over de omvang van ISIS. Het suggereert zelfs, mede vanwege de aanwezigheid van ISIS op twitter, dat ISIS groter lijkt dan het daadwerkelijk is.

ISIS heeft een aantrekkingskracht, omdat het zowel een zeer simpele ideologie uitdraagt, alsmede dat het strijdt voor een groepering (soennitisch) die jarenlang onderdrukt is geweest door een democratische overmacht (sjiitisch). Daarnaast voelen zij zich gesteund in hun streed tegen het westen vanuit hun salafistische/wahabitische ideologie. Sterker nog, in een artikel dat recentelijk is gepubliceerd door Instituut Clingendael wordt er gesteld dat IS deels een grotere oorlog tussen sjiieten en soennieten omvat.
Wat rest mij nu nog hierover te zeggen? Is ISIS een bedreiging voor de westerse wereld? Ja, in zekere zin wel. Het gedachtegoed van ISIS kan niet worden verbonden met het moderne leven dat wij doorgaans leiden in de westerse wereld. Ter vergelijking: de Ba'ath partij was een arabische socialistische partij, die veel inspiratie heeft gehaald uit het socialistisch cq. communistisch model volgens Lenin. Dat betekent niet dat deze partij de beste optie is voor de arabische wereld, maar het is een beter alternatief dan ISIS die lijkt te gaan voor onderdrukking van de bevolking en op die manier diens macht te vestigen in een jasje van een bepaalde religieuze stroming (soennitische islam). Hoewel zij inderdaad in essentie soennitisch zijn, is dit niet de grondslag voor hun handelen. Hun handelen komt voornamelijk voort uit de diverse machtsstructuren, voortkomend uit de recentelijke geschiedenis en de ontwikkelingen die zich het afgelopen decennium hebben afgespeeld in Irak en Syrië. Het feit dat zelfs Saoedi-Arabië met argusogen naar ISIS kijkt is al een belangrijk detail dat het uitdragen van een salafistische/wahabitische stroming in combinatie met een burgeroorlog (twee burgeroorlogen als je Irak ook meerekent met Syrië) soms kan leiden tot zeer onvoorspelbare bewegingen.
Moeten wij hier in Nederland bang zijn voor ISIS? Absoluut niet, het is volstrekt irrationeel om als burger bang te worden voor deze organisatie. Het is in essentie een terroristische organisatie, dat maakt het een bedreiging voor westerse constituties. Toch zijn er voldoende middelen die dienen ter bescherming van deze constituties. Zolang deze middelen blijven bestaan en gehandhaafd heeft de burger niks te vrezen van ISIS. Ook al zijn er schijnbaar hier in Nederland jongeren die zich aangetrokken voelen tot ISIS en wordt in ons land nog steeds het terrorismedreigingsniveau gesteld op substantieel, zolang wij als samenleving op redelijke wijze met elkaar kunnen leven ontnemen wij als samenleving de voedingsbodem weg voor radicalisering.

Terrorisme is tenslotte niks meer dan ontwrichting van samenlevingen. En vuur kan je niet met vuur bestrijden, dat moet je in de maatschappelijke zin van het woord met water bestrijden door het dialoog aan te gaan met elkaar. In Syrië en Irak kan dit niet vanwege een combinatie van machtsstructuren onder de noemer van een ideologie. Wij als ontwikkeld westers land moeten het voorbeeld laten zien aan dergelijke landen dat wij wél het dialoog met elkaar aan kunnen gaan.

Mijn vrienden, dank voor het lezen van deze blog! Toen ik begon met het schrijven had ik niet verwacht dat het zo groot zou worden, ik kan dan ook wel stellen dat dit mijn langste blog tot nu toe is geweest, wat echt niet mijn intentie was haha. Het ergste is nog dat ik nog veel meer te schrijven heb over ISIS, er is zoveel te vinden hierover. Mijn lezers kunnen binnenkort een tweede (kortere!) blog van mij verwachten.
Ik wens jullie allen een hele fijne dag toe en een dikke knuffel van jullie wereldverbeteraar, Halbe!

Filosofisch intermezzo - De scheiding tussen kerk en staat

Geloof houdt geen verband met dwang of bevelen, en kan er niet door worden opgewekt. Het hangt uitsluitend af van de zekerheid of waarschijnlijkheid van een bewijsvoering die berust op de rede, of op iets wat mensen al langer geloven. Daarom hebben de dienaren van Christus in deze wereld uit hoofde van hun ambt geen enkel macht om iemand te straffen, als zij hen tegenspreekt of niet gelooft wat zij zeggen. Ik bedoel dat zij deze macht om iemand te straffen niet kunnen ontlenen aan hun ambt als dienaren van Christus. Maar als zij beschikken over de soevereine macht in de staat, als een politieke instelling, zijn zij inderdaad gerechtigd om iedere inbreuk op hun wetten te bestraffen. [...]
Maar wat moeten we doen (zullen sommigen misschien tegenwerpen) als een koning, een senaat, of een andere soevereine persoon ons verbiedt om in Christus te geloven? Mijn antwoord hierop is dat dit soort verboden geen uitwerking kunnen hebben, want geloof en ongeloof zijn niet het resultaat van menselijke bevelen. Geloof is een geschenk van God. Mensen kunnen het niet geven en ook niet wegnemen, door het uitzicht op beloningen of door bedreiging met martelingen.
- Thomas Hobbes, Leviathan, Nederlandse vertaling door Boom, pagina 366 - 367.

Al langere tijd ben ik mijzelf aan het ontwikkelen op het gebied van politiek. Ik ambieer absoluut geen politieke carriére, maar ik vind het uiterst fascinerend om mijn gedachten over bepaalde ontwikkelen op papier te zetten en hoe deze een potentiële uitwerking hebben op onze samenleving.
Een belangrijk punt van mij is mijn afgunst jegens de PVV en diens fascistisch gedachtegoed. Ik heb deze zorgen eerder geuit door felle kritiek te uitten op onze moderne cultuur. Daarentegen begin ik steeds meer overtuigd te raken van de noodzaak van het uitten van een mening. Hoe ongefundeerd en beledigend deze ook mag zijn, wij leven in een vrij land waarin ieder individu kritiek mag uitten op een religie. Er zijn uiteraard grenzen en meneer Wilders heeft deze grens bereikt met zijn beruchte "minder-uitspraak". Het is fascinerend om gewaar te worden van het spanningsveld tussen enerzijds mensen die hun mening willen ventileren, hoe ongefundeerd en achterlijk deze ook mag zijn, en anderzijds mensen die hun mening uitten op basis van hun perspectief op bepaalde zaken. Voor mijn gedachten omtrent de vrijheid van meningsuiting verwijs ik mijn lezer graag naar deze link. Hier en nu is niet de plek om hier nader op in te gaan. Hoewel er zeker raakvlakken zijn met deze essay, wil ik nu een betoog schrijven over de essentie en de noodzaak van de scheiding tussen kerk en staat.

Laat ik beginnen door te stellen dat ik erken dat elke staat gesticht is op basis van een staatsgodsdienst; een godsdienst dat werd belijdt door de heerser van de staat. Vroeger waren dit voornamelijk koningshuizen met een christelijke achtergrond. Dit is niet verwonderlijk, gezien het feit dat juist in de bijbel wordt gesproken over de koning en hoe deze de hoogste macht binnen een staat bezit.
Door de eeuwen heen was er constant sprake van een machtsstrijd binnen de kerkelijke stromingen, hoewel religie altijd werd beschouwd als zijnde een discutabel feit of dit wel of niet aanleiding gaf tot bepaalde oorlogen. Wij leven in een land waar ook een soortgelijke oorlog heeft plaatsgevonden: de 80-jarige oorlog. Deze begon in de eerste instantie vanwege diens losrukking van het Spaanse rijk, maar het werd eveneens ondersteunt in de drang naar religieuze vrijheden met uiteraard Willem van Oranje als een van de voornaamste voorvechters van deze religieuze vrijheden.
Binnen het Spaanse rijk was namelijk het katholicisme de staatsgodsdienst. Ieder mens die een andere geloofsovertuiging beleed, werd geclassificeerd als ketter en op de brandstapel gegooid. De Spaanse inquisitie is hiervan een praktisch voorbeeld, hoe een bepaalde religie andere religies onderdrukte.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat juist humanisten een sterke veroordeling hadden jegens dergelijke religieuze onderdrukkingen. Ik ga ze niet allemaal benoemen, maar los van de vraagstelling welke humanist nou daadwerkelijk wel of niet religieus waren in hun geloof jegens God, allemaal waren ze voor meer vrijheid, ook in de religieuze zin van het woord.

Dan ga ik nu een hele grote sprong maken van deze geschiedenis tot aan de hedendaagse wereld. Een wereld waarin er sprake is van geseculariseerde staten; staten waarin iedere verbinding tussen een bepaalde staatsgodsdienst en verwijzingen vanuit rechtspraak richting een bepaalde godsdienst zijn afgeschaft en vervangen door humanistische normen. De grondwet werd sindsdien een fundament van de vrijheid van het individu met diens vrijheid op het belijden van een bepaalde godsdienst.
In mijn hoofd ontstaat dan de volgende vraag: is het afschaffen van godsdienstvrijheid een gevolg van het afnemende geloof onder mensen of is het geloof van mensen juist afgenomen doordat er sprake is van godsdienstvrijheid? Een hele interessante vraag, maar uitermate lastig om een dergelijke kip/ei-vraagstelling te beantwoorden. Ik onthoud mij er dan ook van om deze vraagstelling te beantwoorden, hoewel ik mijn lezer wel uitnodig om eens stil te staan bij deze vraagstelling.
Het is echter een feit dat geloof in onze hedendaagse wereld een moeilijk te bevatten concept is. Wetenschap heeft in onze moderne wereld meer macht dan geloof. Toch blijven mensen geloven om verschillende redenen. Een voornaamste reden is uiteraard dat het via opvoeding is geleerd om te geloven in god, een andere reden zou kunnen zijn dat mensen die of niet in staat zijn om de moderne wetenschap te begrijpen, of die geen voldoening vinden in het beantwoorden van hun vragen, hun heil vinden in religie. Juist hierdoor zal religie altijd blijven bestaan zolang bepaalde vraagstukken niet opgelost zijn door de wetenschap.
Het is een open deur om nu de atheïstische vraagstelling op te werpen: als wetenschap uiteindelijk alles kan beantwoorden, wat heeft het dan nog voor zin om te geloven in een goddelijke entiteit? Als wetenschapper erken ik juist de grenzen van de wetenschap; ben ik ervan overtuigd dat wij nooit een volledig antwoord zullen kunnen vinden op de vragen des levens. Het is louter een individuele aangelegenheid hoe ieder individu omgaat met de vraagstukken en diens levensproblematiek. Religie is voor enkele individuen een steunpunt; voor anderen een (mentale) gevangenis. Het is niet aan mij om een oordeel te vormen op de meerwaarde van religie, danwel onderliggende problemen die bestaan en ontstaan als gevolg van religieuze overtuiging.

Wat mij als religie-criticus wél een doorn in het oog is, is het gegeven feit dat religieuze overtuigingen van bepaalde groeperingen nog altijd aanleiding vormen voor conflicten. Een vluchtige kijk op verschillende conflictgebieden op onze wereld laat zien dat er in essentie nog altijd een fundamenteel conflict bestaat tussen mensen van tegenovergestelde religies. Soedan, Nigeria, Israël, Syrië; stuk voor stuk zijn het conflictgebieden waarin ofwel sprake is van groeperingen met diens eigen religie die de andere groepering met diens religieuze overtuiging weigeren te erkennen, danwel sprake is van een burgeroorlog tussen groeperingen die verwikkeld zijn in een machtsstrijd en religie ge(mis)bruiken als ondersteuning voor hun strijd.
Het is een triest feit dat religieuze onderdrukking ook in onze moderne wereld aanleiding geeft voor conflicten.
De Britse filosoof Thomas Hobbes erkende dit feit. Er bestaat nog altijd veel speculatie over de vraag of hij wel of niet gelovig was. Toch had hij een accuraat beeld van een geloof met diens geloofsovertuiging. Iemand die met volle overtuiging geloofd in God hoeft niet over te gaan tot geweld om diens geloofsovertuiging uit te dragen naar diens medemens. Ik beschouw geloof als een vorm van onderwerping aan een hogere macht; iets wat ik pertinent afkeur. Een ander beschouwt het als een punt om kracht uit te kunnen putten. Ik vind het waarlijk prachtig om te zien, net als in de vele discussies die ik heb gevoerd met gelovige mensen, maar mijn persoonlijke overtuiging erkent dit idee simpelweg niet. Noem mij een atheïst, ik beschouw mijzelf eerder als een humanist, ik ga uit van de rede. Ik heb vorig jaar een blog geschreven over dit thema, ik sta nog steeds volledig achter elk woord dat ik hierin schreef: demonisering der religie.

Het is echter deze humanistische overtuiging dat leidt tot mijn felle afkeuring van naties die nog steeds een staatsgodsdienst erkennen. Vorige week las ik al in het NRC dat Saoedi-Arabië beledigd is door de sticker die Geert Wilders vorig jaar december liet drukken. Zij dreigen nu met handelssancties en onze regering moet deze kwestie proberen goed te praten, zoals te lezen is in het NRC.
Ik geef toe: het is een dwaze actie van meneer Wilders om aan populariteit te winnen; om zieltjes te winnen door te laten zien hoe zij het van oudsher christelijk gedachtegoed verdedigd door de islam weg te zetten als zijnde 'de moderne vorm van religieuze onderdrukking'. Daarom erken ik ook de noodzaak van onze regering om deze kwestie op diplomatieke wijze op te lossen, vooral vanwege de potentiële economische schade dat hieruit volgt. Toch heb ik een sterke afkeuring van de handelwijze van Saoedi-Arabië. Dat zij nochtans een staatsgodsdienst hebben beschouw ik als zijnde onderontwikkeld. Het weerhoudt een samenleving om zich verder te ontwikkelen. Hoe kan een samenleving zich ontwikkelen als de vrijheid van het individu wordt beperkt door religieuze regels?
Dat een religie een moreel fundament creëert erken ik ook, net als de onlosmakelijke invloed van cultuur op religie en vice-versa. Ik heb het concept van moraliteit en cultuur uitvoerend behandeld in een vorig schrijven. Al hoewel ik het begrip religie niet expliciet op filosofische wijze heb onderzocht, erken ik zeker de invloed van religie op het individu die het kan gebruiken als een fundament hoe het diens leven moet leiden.

Maar als humanist vraag ik mij dan weer af: waarom een leven leiden op basis van regels die vanuit een religieus perspectief zijn opgesteld, als je ook kan leven louter op basis van morele regels met een humanistisch fundament?
Het probleem zit hem in het feit dat een gelovig persoon het argument kan aanleveren dat diezelfde morele regels ook staan omschreven binnen de regels van de religie. Terwijl ik als humanist juist het religieus element ervaar als zijnde 'onderdrukking van mijn vrijheid'. Misschien ben ik wel getekend voor mijn leven met mijn humanistische houding, ik beschouw het enkel als een gezond wantrouwen jegens elke vorm van religie.
Het is dit gezond wantrouwen jegens religie dat mijn uitgangspunt vormt voor de scheiding van kerk en staat. Binnen een religieuze context is ieder mens gebonden aan de religieuze conventies. 'Kritiek uitten op een religie mag niet op straffe van de dood' volgens oude regels die nog steeds worden gehanteerd in onze moderne wereld in bepaalde staten die juist een staatsgodsdienst hebben. Ik zeg dit, mijn beste gelovige:

God is dood, zijn liefde voor de mens is hem noodlottig geworden.
Allah is ook dood, elke zinloze dood leidt tot verder uitsterving van de Islam.

Nee, mijn beste gelovige, het is niet mijn bedoeling om jou te shockeren met deze confronterende uitspraak. Het is mijn doel om jou aan het denken te zetten. Voel je vrij om jouw geloof te belijden zoals jij dat wilt. Ik ervaar enkel de regels die jij opgelegd krijgt vanuit jouw religie als een inperking van vrijheid. En dat is juist het punt waarop Wilders' PVV aan populariteit wint. De gemiddelde PVV-stemmer is bang voor een groeiende invloed van de islam. Het is een irrationele vorm van angst, dat zeker, maar het is wel iets waar jij als gelovige ook bij stil moet staan wanneer jij een uitspraak doet zoals 'Allah is groot'. Noem het gerust een botsing van ideologieën tussen gelovigen en niet-gelovigen, ik beschouw het als een gezond wantrouwen jegens elke vorm van religie.
En dát, mijn beste gelovige, is de essentie waarom een natie een scheiding moeten hebben tussen kerk en staat. Ieder mens is gelijk, ongeacht diens religieuze overtuiging. Een staat die een staatsgodsdienst heeft, kan nooit en te nimmer de vrijheid van religieuze overtuiging danwel de mogelijkheid om geen enkele religeieuze overtuiging te hebben, waarborgen. Ergo: inperking van vrijheid.

Waar we het best in zijn, daarvan wil onze ijdelheid dat het beschouwd wordt als wat ons het moeilijkst valt. Ligt ten grondslag aan menige moraal. - Friedrich Nietzsche, Voorbij Goed en Kwaad, pagina 81

Mijn vrienden, dank u voor het lezen van deze complexe blog! Ik wens u allen nog een hele fijne dag toe.
Een dikke knuffel van jullie semi-filosoof, Halbe!

Ps. gelieve haatmail wel enigszins gefundeerd te mailen. Ik heb mijn tijd beter te besteden dan het beantwoorden van mensen die niet in staat zijn deze tekst op een redelijke manier te interpreteren.

Psychologisch intermezzo - Waarom Project P een flutprogramma is

In geestelijke vermogens zijn mensen, voor zover ik kan zien, zelfs nog meer aan elkaar gelijk dan in kracht. (De kundigheden die op woorden berusten laat ik nu even buiten beschouwing, en in het bijzonder de vaardigheid om op algemene en onfeilbare regels af te gaan, die we wetenschap noemen. [...]) Dat deze gelijkheid misschien niet algemeen wordt erkend, komt omdat iedereen een ijdele voorstelling heeft van zijn eigen wijsheid. Bijna iedereen denkt dat hij hiermee veel rijker is begiftigd dan de grote massa, dat wil zeggen dan ieder ander behalve hijzelf en enkele anderen, met wie hij instemt omdat zij beroemd zijn of omdat zij dezelfde mening hebben als hij. [...]
Uit het feit dat wij gelijke mogelijkheden hebben, volgt dat wij gelijke hoop kunnen koesteren om onze doeleinden te verwezenlijken. Daarom worden twee mensen elkaars vijanden, als zij dezelfde zaak begeren waarvan zij niet beiden tegelijk kunnen genieten.[...] Het gevolg van dit wederzijds wantrouwen is dat er geen redelijker manier bestaat waarop iemand zich in veiligheid kan brengen dan door de ander een slag vóór te zijn.[...]
Uit het voorgaande blijkt duidelijk dat mensen, gedurende de tijd dat zij niet onder een gemeenschappelijke macht leven die allen ontzag afdwingt, in een toestand verkeren die we oorlog noemen, en wel een oorlog van allen tegen allen. - Thomas Hobbes, Leviathan, pagina 96 - 97.

Laat ik direct met de deur in huis vallen: deze quote is enigszins uit zijn context gerukt. Thomas Hobbes was een politiek filosoof die in zijn werk Leviathan een construct had ontworpen hoe een mens zich bevind in de zogenaamde 'natuurstaat' en hoe sociale conventies i.e. het onderwerpen aan een soevereine macht leidt tot het vormen van een natie, waarmee de 'natuurstaat' van het individu ook wordt onderworpen aan de soevereine macht.
De reden waarom ik toch heb gekozen voor deze quote is vanwege de psychologische mechanismen die aan de grondslag liggen van dit construct. Hieruit volgt namelijk dat een individu dat niet gebonden is aan sociale conventies geen moraal heeft en kent. In feite is deze propositie inherent aan de definitie van een moraal:

Moraliteit is de transcendente norm gesteld door het individu waarop wordt bepaald op wat voor wijze mensen op een deugdelijke wijze interacties aangaan met elkaar.

Hieruit volgt impliciet dat de inleiding ook toepasbaar is op afgeleide vormen van een natie, zoals die van een klas waarin jongeren zich 'onderwerpen' aan de leraar. Ik realiseer dat het begrip onderwerpen niet helemaal tot zijn recht komt, maar bij gebrek aan een accurater begrip zal ik gedurende dit schrijven dit begrip blijven hanteren, binnen deze context.
Nu was ik al gedurende langere tijd aan het twijfelen of ik mijn mening over het veelbesproken programma Project P: Stop het pesten zou gaan uitten of niet. Aan de ene kant kan ik begrijpen dat een kind dat gepest wordt, op een gegeven moment niet meer weet wat wijsheid is en uiteindelijk besluit tot een bepaald handelen. Het is een tragedie wanneer een jongere geen enkele kans ziet op een normaal leven en besluit om zelfmoord te plegen. Hoewel men altijd vergeet dat dit fenomeen voorkomt in elk westers land, zijn de zelfmoorden van Fleur Bloemen (link naar artikel) en Tim Ribberink (link naar artikel) veelbesproken geweest in de media.
Aan de andere kant begin ik een zekere aversie te ontwikkelen jegens zenders die het zo noodzakelijk vinden om het probleem van pesten zoveel aandacht te geven. Enkele jaren geleden werden volwassenen die vroeger ooit iemand hadden gepest geconfronteerd met hun 'slachtoffer'. Hoewel ik dit programma eveneens 'emo-tv' vond, kan ik het rationeel wel begrijpen. De persoon die gepest is, heeft toch in zekere zin psychische cq. emotionele problematiek ondervonden van het idee dat hij/zij een minderwaardig mens was in de ogen van 'de pester'. De confrontatie zou in theorie moeten leiden tot een afsluiting, waardoor degene die vroeger gepest was op deze manier uiteindelijk diens leven moest kunnen vervolgen.

Los van de vraagstelling of de zelfmoord van Fleur Bloemen het gevolg was van pesten, of dat er andere zaken meespeelde, heeft de zelfmoord van Tim Ribberink een groot effect gehad. Hij was daadwerkelijk het slachtoffer geworden van pesten en als gevolg daarvan kon hij geen normaal leven voor zichzelf bedenken in de nabije toekomst.
Het is moeilijk te stellen of deze gebeurtenis indirect aanleiding is geweest voor het bedenken van Project P; dat de programmamakers dermate geraakt waren door de tragedie van Tim's dood dat zij vanuit een idealisme besloten op actieve wijze het pesten aan te pakken in de vorm van een programma of dat er louter sprake is van een 'gat in de markt' in televisieland, waarin zij een nieuw concept hadden bedacht waarmee zij kijkcijfers zouden trekken door het aanbieden van de nieuwste vorm van 'emo-tv'. Een programma waarin Nederland verontwaardigd reageert op het lijden van een jongeman die heel zielig is en hoe hij wordt gepest zonder enige vorm van tegenmacht te bieden.
Waar ik voornamelijk van walg is de ronduit barbaarse manier van handelen van de presentator (die ook maar een script volgt). De vreselijk gepeste jongen filmt zijn pesters in het geheim, waarbij deze pesters op een later tijdstip zomaar worden overvallen door de presentator die hun dwingt te kijken naar de 'confronterende beelden'.
Hoe is dit pedagogisch verantwoord? Want dat is toch het doel van het programma? Zij willen dat het pesten stopt en hun idee is dat dit te bewerkstelligen is door het confronteren van de pesters met hun onvriendelijk gedrag, dat zij tot de realisatie komen dat zij fout zijn en hun gedrag gaan aanpassen. Volledig rationeel verantwoord, maar in de praktijk ronduit amateuristisch ten uitvoer gebracht.

Ten eerste is het een illusie om te stellen dat pesten kan worden uitgebant. Er is in een klas sprake van een groepsdynamiek met een leider en volgers. Zoals ik heb omschreven in de inleiding onderwerpen de volgers zich aan de leider. Maar deze leider staat machteloos wanneer er een leraar aanwezig is. De leider wordt een volger van de leraar en bevind zich dan op een gelijk niveau met diens volgers. Het moment dat de leraar uit het beeld verdwijnt, komen diezelfde primaire machtsstructuren terug en bepaald de leider de groepsdynamiek. Vanwege diverse redenen wordt vervolgens iemand uitgekozen die de leider als minderwaardig beschouwt en vangt het pesten aan.
De gepeste persoon heeft op dit punt 2 keuzes: 1) hij/zij confronteert de pester, waarmee indien de confrontatie succesvol is, de machtsbalans wordt verstoord. 2) hij/zij onderwerpt zich aan de pester; deze beschouwt de onderwerping als zijnde een succesvolle uiting van macht.
Ten tweede behoudt de leider vooralsnog zijn machtspositie, ook na het zien van alle 'confronterende beelden'. Waarom? Omdat hij/zij geen reden ziet om zijn gedrag te veranderen, daarom! Een volwassen persoon zal wellicht inzien dat zijn/haar handelen immoreel is en diens eigen gedrag aansturen, maar een kind zal geen ontwikkeld begrip kunnen vormen van diens immorele omgangsnormen. Zolang hij/zij de leider blijft, bevindt hij/zij zich in de machtspositie en zal ieder individu dat als minderwaardig wordt geacht door de leider worden onderworpen aan diens onvriendelijke gedragingen --> pesterijen. Geen gedrag is zo moeilijk te veranderen als het eigen gedrag; vooral die van een kind die nog zoekend is naar zijn eigen positie in een groep en hoe het op een goede manier moet gedragen onder bepaalde omstandigheden.
Komen wij aan bij het derde punt: is het een kwestie van opvoeding? In essentie niet. Niemand onderwerpt zich aan een ander, zonder dat daar een reden voor is. Bij voorkeur gaan wij als individu het gevecht aan, om ons in een hogere positie te plaatsen --> oorlog van allen tegen allen. Dergelijke gedragingen zijn immoreel, maar tegelijk niet van toepassing omdat er geen sprake is van sociale conventies. Enkel een hogere macht, die van een ouder of een leraar, kan een groep sociale conventies opleggen.

Nu ik de voornaamste facetten rondom het pesten heb toegelicht, kan ik de volgende vraagstelling volledig beantwoorden: Waarom is Project P: Stop het pesten een flutprogramma?
Omdat het elke vorm van pedagogisch inzicht mist; omdat kinderen/jongeren worden geconfronteerd met beelden die zij weliswaar afkeuren, maar niet in staat zijn om een verandering in aan te brengen. Het is louter het plaatsen van de pesters aan een schandpaal, om te laten zien 'hoe slecht de pesters zijn', terwijl er nergens inhoudelijk het gesprek wordt aangegaan met de pesters. Dit noem ik niet pedagogisch verantwoord en de eerste persoon die dit wel pedagogisch verantwoord vindt nodig ik uit om te reageren en met mij de discussie aan te gaan.

Mijn vrienden, ik dank u voor het lezen van deze blog! Ga lekker genieten van de zon en het weer, ik wens jullie allen een hele fijne dag toe.
Een dikke knuffel van jullie semi-filosoof, Halbe!

Filosofisch intermezzo - Macht vs. Democratie

Democratie, het is de meest nobele verdeling van macht die er bestaat. De ironie van een systeem waarin de macht eerlijk is verdeeld, is dat er ongelijkwaardigheid kan ontstaan waarin een kleine groep moet onderdoen voor een grotere groep. Dat staat in scherp contrast met het doel van democratie namelijk het verspreiden van de macht. De vraag is dan: kan een democratie eigenlijk wel bestaan?

Sinds enkele weken geleden is er een beweging ontstaan in Afrika en het Midden Oosten. Landen waarin de bevolking jaren heeft moeten zwichten onder het juk van een machtige dictator (laten we nou niet gaan nuanceren maar duidelijke woorden gebruiken!) zijn in opstand gekomen. Het laat zien dat de gezamelijke macht waarover een volk beschikt, indien er sprake is van een eenheid, groot genoeg kan zijn om een dictator af te zetten.
Jemen en Egypte zijn voorbeelden waarin dit is voortgekomen. Het volk is bevrijdt van zijn onderdrukker waarvoor hulde voor ieder persoon die zijn leven heeft gegeven voor deze revolutie(s)! Maar! Wat te denken van het potentie aan macht dat spontaan is vrijgekomen? Een land zonder een leider is een land zonder aansturing. Ieder volk heeft een leider nodig die in staat is om een volk de goede richting op te sturen zodat een volk in staat wordt om zich te ontwikkelen naar een samenleving waarin er sprake is van gelijkwaardigheid en saamhorigheidsgevoel. Maar bovenal moet er een gevoel ontstaan van vrijheid.
Hoe cynisch is het wel niet dat hele groepen mensen bang zijn geworden voor deze ontstane vrijheden!? Mensen zijn gevlucht uit Jemen, omdat er sprake zou zijn van corruptie. Mensen die de macht naar zich toetrekken. In Egypte zijn christelijke kopten slaags geraakt met moslims, omdat zij zich altijd onderdrukt hebben gevoeld.

Pas nu er geen onderdrukker meer aanwezig is komen gedachten naar boven drijven, gedachten die ook constant werden onderdrukt omdat een persoon die opgroeit in zo'n wereld als het ware werd geïndoctrineerd om die gevaarlijke gedachten niet te laten ontwikkelen want stel je toch voor, je zou zou kunnen worden opgepakt omdat je staatsgevaarlijk bent!
Hoe ironisch is het wel niet dat landen die eindelijk vrijheid kunnen ervaren, dit niet kunnen ervaren omdat ze hun hele perspectief op de wereld nog steeds hebben gecentreerd op dat wat hun gevoelsmatig tegenhoudt in hun ontwikkeling. En al dit gebeurd omdat de primaire onderdrukker is verdwenen uit hun leven.

Bestaat er wel een staatsvorm dat goed kan werken? In Lybie zou je eigenlijk kunnen spreken van een soort van aristocratie - groeperingen die ieder een gelijkwaardige hoeveelheid macht beschikken. Ook in dit land zijn rebbellen ontstaan die het niet eens zijn met de machtsverdeling zoals het hedendaags bestaat. Zij willen Kadaffi, die zelf ook geallieerd is aan een groepering, afzetten. Maar Kadaffi laat dat niet toe. Nee, hij zet een heel leger is. Een heel leger om zijn eigen bevolking aan te vallen die hem dreigt af te zetten - een bedreiging waardoor hij de alleenmacht zal kwijtraken.
Hier in het westen bestaan alleen maar democratiën. Democratiën die zijn gefundeerd op wetten. En toch hebben wij ook hier problemen m.b.t. besluitvorming. Waarom? Vanwege het logge apparaat dat bureaucratie heet! Het uitvoeren van een gezamelijke actie moet eerst uitvoering worden besproken in een collectieve organisatie genaamd de VN. Alles moet uitvoerig worden besproken, zelfs als iemand een scheet laat moet er eerst worden besproken of dat wel conform de omgangsnormen is en wat voor represailles er moeten worden ondernomen op dat ene individu die die scheet heeft gelaten.
En ondertussen gaat Kadaffi vrolijk verder met het inzetten van tanks, vliegtuigen en zijn volledige legerarsenaal met als doel het onderdrukken van deze geweldadige rebellie, want dat is het gewoon!

Geprezen zij de democratie met diens onvermogen voor het uitvoeren van een effectieve besluitvorming!

En ik maar denken dat wij hier in het westen de mond vol hebben van onze zogenaamde westerse idealen, idealen die langzaam maar zeker tot uiting beginnen te komen in andere landen die ook verlangen naar het ervaren van vrijheid zoals wij die hier hebben in het westen. Praten kunnen wij als de beste en vooral het veroordelen doen wij heel direct. Maar het uitvoeren van een besluitvorming dat kan ondersteunen bij de ontplooiing van onze westerse idealen is iets dat heel eng is want ja, Rusland en China zijn ertegen! En als westen zijn wij natuurlijk financieel afhankelijk geworden van China, dus dat zou hele zware politieke gevolgen hebben. Dus dan moet alles uitvoerig worden besproken in de VN veiligsheidsraad, terwijl de rebbellen het onderspit moeten delven tegen de tanks en vliegtuigen van kadaffi.

Weet je, laten we dan maar gelijk de democratie afschaffen! Als het voor ons in de westerse wereld al zo moeilijk wordt om een "simpele" besluitvorming uit te voeren, dan kunnen we beter teruggaan naar de tijd waarin een keizer het alleenrecht had om deze uit te voeren. Op die manier hoeven er geen voor - en nadelen tegenover elkaar te worden afgewogen. Nee, er wordt direct actie ondernomen met als doel het bereiken van een periode van rust waarin een bevolking zich langzaam maar zeker zal kunnen ontwikkelen.
Goh, dan had Hitler misschien toch gelijk met zijn derde rijk. Jammer alleen dat daarvoor al die joden moesten worden vermoord. Ach ja, dat is toch alleen maar ethiek. Wat maakt ethiek nou uit als een volk hiermee zichzelf op een hoger niveau kan ontwikkelen, toch?

Mensen, ik wens ieder een fijne dag toe!
Een dikke knuffel van jullie semi-filosoof, Halbe!

(niet) Alles is te koop met geld - Moraliteit vs. Immoraliteit

Wij mensen leven in een tijdperk waar macht indirect wordt verkregen door de grootte van onze portemonnee - of tegenwoordig de grootte en inhoud van onze bankrekening.
Beangstigend is het feit hoe wij als mensen afhankelijk zijn gemaakt van onze zogenaamde "beheerders van ons geld". Het schijnt dat deze mensen "bankieren" heten.

Neerlands bekenste bankier is uiteraard dhr. Scheringa, die naar het schijnt duizenden mensen heeft opgelicht door zijn klanten extra polissen aan te bieden. Ook mogen we met z'n allen vriendelijk dhr. Wellinga bedanken voor zijn uitmuntende inzet om de DSB-bank overeind te houden - of was het meer omdat hij bang was om zelf te worden meegesleurd in deze val mocht de DSB bank vallen?

De ironie die wij hierin vinden is echter dat wij indirect danwel direct afhankelijk zijn van deze mensen. Wij met zijn allen storten onze salarissen op onze rekening zodat banken op den duur van 1 eurocent, 2 eurocenten kunnen maken. Zoiets heet het "monetair beleid". Het is dankzij dit monetair beleid dat ons land de welvaart kent waardoor wij als mensen in staat zijn om een dak boven onze hoofd te hebben, om te kunnen eten en optimaal kunnen genieten van de deugden die het leven ons biedt.
De vraag die wij ons kunnen stellen - Socrates' stijl - is de volgende: bevredigt onze materialisme onze innerlijke behoeften of is het een omweg naar deze innerlijke behoeften die wij maar niet bevredigt krijgen?.

Als ik mevrouw Brink mag geloven dan is materialisme het belangrijkste in ons leven, getuige het feit dat zij beslag heeft laten leggen op zo'n beetje alle bezittingen van onderzoeksjournalist Eric Smit. Blijkbaar is het mogelijk om in een land - een rechtstaat (!) - zoals Nederland beslag te leggen op "intieme" zaken zoals zijn huis, bankrekening en verdere inkomsten. Leuk detail overigens is dat de man van Nina Brink, Pieter Storms, ooit een tv-programma heeft gepresenteert genaamd breekijzer waarmee hij opkwam voor mensen die onjuist werden behandeld en zelfs rechtshulp gaf.
Dit geeft stof tot nadenken. Waar deze man een hoog moraal had als het aankwam op het verdedigen van andere mensen, slaat deze om in immoraliteit wanneer er emotionele zaken meespelen m.b.t. zijn vrouw.

Blijkbaar is het voor sommige mensen toch moeilijk om je moraal hoog te houden wanneer de middelen tot beschikking zijn - te weten wanneer de bankrekening hoog genoeg is om mensen in te huren die wel even het vuile werk voor je opknappen.
Dat brengt ons naar de volgende vraag: wat is er niet meer te koop in de hedendaagse maatschappij?. Als je genoeg geld hebt, dan krijgen mensen respect voor je. Geheel in de lijn van het individualisme van onze huidige maatschappij.
Jij hebt geld en mensen benijden jou erom want jij representeert de dromen van deze mensen - ongeacht of er sprake is van moraal of niet. Emoties kunnen niet bestaan op hetzelfde niveau als moraal. Moraal wordt voortgebracht door ethiek en onze manier van rationalistisch denken, waar emoties irrationeel zijn - afhankelijk van het moment, tijd en situatie. Net zoals dhr. Storms de volgende uitspraak deed:"ik wil Eric Smit met de grond gelijk maken", waar hij later nog zijn excuses aanbood voor deze "emotionele uitspraak".

Zou geld dan de essentie zijn van immoraliteit in materialistische vorm? Om Karl Marx te quoten: "de progressie van het 'dialectisch materialisme' heeft geen behoefte aan morele sentimenten. Dat betekent dat geld/materialisme en moraliteit niet kunnen bestaan op hetzelfde niveau.
De volgende quote uit een ander boek genaamd "mijn denken is een hartstocht" weerspreekt echter deze uitspraak met de volgende quote: rijkdom [d.w.z. gebruikswaarde] is een attribuut van de mens, waarde een attribuut van de waar. Een mens of gemeenschap is rijk, een parel of een diamant is waardevol...Een parel of een diamant zijn waardevol als parel of diamant.
Gezien het feit dat moraal en immoraal verbonden zijn aan de normen en waarden die het individu hanteert, kunnen wij hieruit concluderen dat er zeker een parallel bestaat tussen geld/rijkdom en het gedrag van mensen dat hieruit voortvloeit. Of deze echter de oorzaak zijn van immoraliteit valt niet te zeggen, gezien het feit dat deze twee thema's niet kunnen bestaan op hetzelfde niveau.

Mensen, het weekend is voorbij en dit stukje filosofie is naar mijn mening een perfecte afsluiter ervan. Ik wens ieder een fijne avond toe en werk ze morgen!
Dikke knuffel van Halbe - de semi-filosoof.

De ethiek van macht

Ethiek en macht - twee tegenstellingen die toch raakvlakken met elkaar hebben. Waar ethiek de essentie is van het moraal dat wij mensen hebben ontwikkeld in bepaalde onderwerpen, is macht het tegenovergestelde waarbij een individu het alleenrecht heeft op een bepaald onderwerp.
Een dicator heeft het alleenrecht van het besturen van een land, zijn macht is ontoereikend.
Maar een "individu" kan ook in de breedste zin van het woord worden toegepast. Bedrijven hebben ook vaak téveel macht in hun branch. Wat te denken van een GlaxoSmithKline die de nodige wetenschappelijke onderzoeken heeft gemanipuleerd zodat hun producten in een positiever daglicht komen te staan op de markt - of een BP die niet maalt om het milieu getuige de olieramp dat mogelijk mettertijd de grootste van formaat in de geschiedenis van de mensheid zal worden.

Vanavond was er op netwerk een fascinerende maar vooral ontstellende documentaire over onze energiemaatschappijen. Wij als westers land (en van oudsher nog christelijk ook!) hebben een beeld van onszelf gemaakt dat wij altijd een heel groot moraal hebben als het aankomt op het beleid van arbo en milieu. Niet voor niks zijn wij altijd "het beste jongetje van de klas" en staan wij altijd vooraan wanneer wij 's werelds grootste misdadigers berechten in ons internationaal strafgerechtshof in Den Haag.
Wat mij altijd verbaast is dat de waarheid ons altijd inhaalt en laat zien hoe ons land rijk is geworden (en nog steeds wordt?) door op subtiele momenten een oogje dicht te knijpen. Natuurlijk allemaal in het belang van onze economie want ja, geld wilt iedereen.

Onze nederlandse energiemaatschappijen kopen kolen in. Nu is dat niet zo vreemd, aangezien het nog steeds een rendabele methode is om elektriciteit op te wekken. En milieuvervuilend zal het zeker niet meer zo zijn, zoals vroeger gebeurde op al die stoomboten, daarvoor kunnen wij onze technologie bedanken.
Echter is de oorsprong van deze kolen nogal discutabel. Uit onderzoek gedaan door netwerk blijkt namelijk dat een groot deel van deze kolen worden gekocht door een bedrijf dat eigenaar is van een kolenmijn in Colombia.
Zoals wij weten is Colombia niet het stabielste land van de wereld met diens problematiek rondom de FARC, para-militairen en natuurlijk de wens van de regering om deze hard de kop in te drukken waarbij vast en zeker enkele keren een onschuldige om het leven zal zijn gekomen...

Eerlijk gezegd heb ik nooit geweten dat er nog kolenmijnen bestonden in Colombia, totdat ik een aantal dagen geleden hoorde in het nieuws dat er mensen waren omgekomen. Hoe triest ik het ook vond voor hun nabestaanden, des te ruwer was de ontwakening in de realiteit dat ook daar nog steeds mensen in mijnen moeten werken en naar mijn weten is dat echt niet arbotechnisch verantwoord conform de wettelijke eisen die wij hier in Nederland hanteren!
Afgezien van dit feit, was ik compleet overdonderd over het feit dat deze bedrijven hun macht misbruiken en deze zelfs proberen uit te breiden over de ruggen van alle colombianen die in de omgeving wonen. Alsof die mensen niet genoeg problemen hebben, is dit toch wel de kers op het toefje slagroom.

En onze energiemaatschappijen maar pretenderen hoe ethisch zij wel niet zijn en begaan met ons milieu. Milieu is zeker belangrijk, maar is het niet net zo belangrijk dat ieder mens dat leeft op onze planeet recht heeft om te mogen leven in een vrij land zoals wij hier in Nederland al decennia lang mogen doen?
Zo ja, waarom doen deze bedrijven dan zaken met diezelfde bedrijven die mensenrechten schenden?
Het zijn mensen van dezelfde soort zakkenvullers die de probo koala van oliemaatschappij Trafigura hebben weggestuurd en dus hun troep maar ergens in een afrikaans land hebben gedumpt in de verwachting "dat niemand het zou weten". Nou, we hebben het geweten - evenals de rest van de wereld. Iedereen heeft kunnen "meegenieten" hoe arme mensen het slachtoffer werden van bedrijven die pretenderen "ethisch" te zijn.

De ethiek van macht kan goddelijk worden genoemd mits deze op een deugdzame wijze wordt toegepast. Een bedrijf dat durft te investeren in het verbeteren van arbeidsomstandigheden en ook oog heeft voor milieu is naar mijn idee een voorbeeld hoe een bedrijf zou moeten werken. Het kost geld, maar is geld dan echt zo belangrijk zodat andere zaken zoals ethiek onbelangrijk wordt?
De ethiek van macht is in onze huidige (globale, westerse) maatschappij soms ver te zoeken. Waar gaat dit eindigen?

Mensen, ik wens ieder voor de rest een hele fijne avond! Geniet van je vrijheid en voel je uitverkoren, want wij hebben nou eenmaal het geluk om te zijn geboren in een land van mogelijkheden en vrijheid en geen land vol onmogelijkheden en beperkte vrijheid.
Een dikke knuffel van Halbe - de wereldverbeteraar pur sang.